* ( « وَقُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ . . . » ) * كلام در جمله * ( « وَقُلْ لِلْمُؤْمِناتِ . . . » ) * همان است كه در جمله * ( « قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ . . . » ) * گذشت . پس براى زنان هم جايز نيست نظر كردن به چيزى كه براى مردان جايز نيست ، و بر ايشان هم واجب است كه عورت خود را از اجنبى - چه مرد و چه زن - بپوشانند . و اما اينكه فرمود : * ( « وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها » ) * كلمه « ابداء » به معناى اظهار است و مراد از « زينت زنان » ، مواضع زينت است ، زيرا اظهار خود زينت از قبيل گوشواره و دست بند حرام نيست ، پس مراد از اظهار زينت ، اظهار محل آنها است . خداى تعالى از اين حكم آنچه را كه ظاهر است استثناء كرده . و در روايت آمده كه مقصود از آنچه ظاهر است صورت و دو كف دست و قدمها مىباشد ، كه بحثش به زودى خواهد آمد . ان شاء اللَّه . « * ( وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ ) * » - كلمه « خمر » به دو ضمه - جمع خمار است ، و « خمار » آن جامه اى است كه زن سر خود را با آن مىپيچد ، و زايد آن را به سينه اش آويزان مىكند . و كلمه « جيوب » جمع جيب - به فتح جيم و سكون ياء است كه معنايش معروف است ، و مراد از جيوب ، سينه ها است ، و معنايش اين است كه به زنان دستور بده تا اطراف مقنعه ها را به سينه هاى خود انداخته ، آن را بپوشانند . * ( « وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ ) * . . . * ( أَوْ بَنِي أَخَواتِهِنَّ » ) * - كلمه « بعولة » به معناى شوهران است . و طوايف هفتگانه اى كه قرآن از آنها نام برده محرمهاى نسبى و سببى هستند . و اجداد شوهران حكمشان حكم پدران ايشان ، و نوه هاى شوهران حكمشان حكم فرزندان ايشان است . و اينكه فرمود : « نسائهن » و زنان را اضافه كرد به ضمير زنان ، براى اشاره به اين معنا بوده كه مراد از « نساء » زنان مؤمنين است كه جايز نيست خود را در برابر زنان غير مؤمن برهنه كنند ، از روايات وارده از ائمه اهل بيت ( ع ) هم همين معنا استفاده مىشود . اطلاق جمله * ( « أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ » ) * هم شامل غلامان مىشود و هم كنيزان ، و از روايات نيز اين اطلاق استفاده مىشود ، هم چنان كه به زودى خواهد آمد ، و اين جمله يكى از مواردى است كه كلمه « ما » در صاحبان عقل استعمال شده ، و در معناى « من - كسى كه » به كار رفته است . * ( « أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ » ) * - كلمه « اربه » به معناى حاجت است ، و منظور از اين حاجت شهوتى است كه مردان را محتاج به ازدواج مىكند ، و كلمه « من الرجال » بيان تابعين است . و مراد از اين رجال تابعين افراد سفيه و ابلهى هستند كه تحت